دیوان عدالت اداری (مجموعه مقررات)

قوانین  1 ‌قانون راجع به شورای دولتی ‌مصوب 1339/02/07 کمیسیون های مشترک دادگستری مجلسین 2 قانون اساسی‌ جمهوری اسلامی ایران مصوب 1358/09/12 از طریق همه پرسی اصل یکصد و هفتادم ـ قضات دادگاهها مکلفند از اجرای‌تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌ های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات ‌اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است […]

رای وحدت رویه شماره 3694 مورخ 1403/09/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری (عدم امکان تبدیل تعهد مشمولین قانون برقراری عدالت آموزشی)  

شماره دادنامه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۲۲۸۳۶۹۴ تاریخ دادنامه: ۱۴۰۳/۹/۲۰ شماره پرونده: ۰۱۰۶۹۲۵ مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام کننده تعارض: مدیرکل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موضوع: اعلام تعارض در آرای صادر شده از سوی شعب دیوان عدالت اداری گردش کار: مدیرکل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش […]

رای وحدت رویه شماره 9010 مورخ 1403/06/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری (عدم اعمال تبصره ۴ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری در مورد دعاوی ابطالی)

شماره دادنامه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۱۵۰۹۰۱۰ تاریخ دادنامه: ۱۴۰۳/۶/۲۷ شماره پرونده: ۰۲۰۷۶۴۴ مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام کننده تعارض: آقای امید محمدی موضوع: اعلام تعارض در آرای صادر شده از سوی شعب دیوان عدالت اداری گردش کار: در رابطه با موضوع اعمال یا عدم اعمال تبصره ۴ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری در خصوص […]

اصلاح آیین نامه اداره جلسات هیات های تخصصی و هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوب 1403/03/27 رئیس قوه قضائیه

بخشنامه شماره ۹۰۰۰/۱۵۳۳۶/۱۰۰ مورخ 1403/03/27 رئیس قوه قضائیه   اصلاح آیین نامه اداره جلسات هیات های تخصصی و هیات عمومی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده (۹۶) قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۴۰۲ و بنا به پیشنهاد رئیس دیوان عدالت اداری، «آیین نامه اداره جلسات هیأت عمومی و هیأت های تخصصی دیوان عدالت اداری» مصوب […]

مصوبه تجمیعی، تکمیلی خروج تصمیمات و آراء هیات ها و کمیته های تخصصی در خصوص شئون علمی، آموزشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت و مراجع قضایی و تشکیل هیات عالی تجدید نظر

مصوبه تجمیعی، تکمیلی خروج تصمیمات و آراء هیات ها و کمیته های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان سنجش آموزش کشور و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی و تشکیل هیات های […]

قانون اصلاح قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1402/02/10 مجلس شورای اسلامی

ماده 1 ـ عنوان «قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری» مصوب 1390/9/22 به «قانون دیوان عدالت اداری» اصلاح می شود. ماده 2 ـ در ماده (2) قانون بعد از عبارت «تعداد شعب دیوان» عبارت «و سازماندهی آنها در قالب معاونت های تخصصی» اضافه می شود. ماده 3 ـ به انتهای تبصره ماده (3)‌ […]

رای شماره 514 مورخ ۱۳۹۸/‍۰۳/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری (درخواست ابطال نظریـه کمیسیون وحدت رویه و بخشنامه های کانون سردفتران و دفتریاران و نامه شماره ۳۳‍۰۳۶؍۹۶ سازمان ثبت اسناد و املاک)

الف- کانون سردفتران و دفتریاران از جمله واحدهای مصرح در بند ۱ ماده ۱۲ قانون یاد شده محسوب نمی شود و بخشنامه صادره از این کانون قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری نمی باشد. ب- نامه مدیرکل حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور متضمن وضع قاعده الزام آور مستقل نیست از این رو قابل اعتراض در هیات عمومی نمی باشد.

رای وحدت رویه شماره 491 و 492 مورخ 1395/07/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری (ماهیت دولتی شرکت خدمات هوایی آسمان)

بسم الله الرحمن الرحیم شماره دادنامه: 492-491 تاریخ دادنامه: 27/7/1395 کلاسه پرونده: 95/276 و 827 مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری اعلام کننده تعارض: شرکت خدمات هوایی کشور آسمان موضوع خواسته: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری گردش کار: شعب دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست کارکنان شرکت […]

مصوبه تفسیری در خصوص خروج تصمیمات و آرای هیات ها و کمیته های تخصصی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی

مصوبه تفسیری در خصوص خروج تصمیمات و آرای صادره از هیات ها و کمیته های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی (مصوبه شماره ۲۵۶۹/۹۴/دش […]

آیین نامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات های تخصصی دیوان عدالت اداری (با اصلاحات مورخ 1403/03/27)

بخشنامه شماره 100/66758/9000 مورخ 1393/11/05 رئیس قوه قضائیه      در اجرای ماده ۹۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، مصوب ۱۳۹۲ «آیین نامه اداره جلسات هیأت های تخصصی و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری» به شرح مواد آتی است. فصل اول : اصطلاحات ماده ۱- اصطلاحات به کار رفته در این آیین […]

قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1390/09/22 مجلس شورای اسلامی (به همراه اصلاحات مورخ 1402/02/10)

بسم الله الرحمن الرحیم   بخش اول- تشکیلات ماده 1- در اجرای اصل یکصد و هفتاد و سوم (173) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأموران، ادارات و آیین‌نامه‌های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب‌کننده، دیوان عدالت اداری که در […]

خروج تصمیمات و آراء هیأت ها و کمیته های تخصصی در خصوص شئون علمی، آموزشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و مراجع قضایی

ماده واحده «خروج تصمیمات و آراء صادره از هیأت ها و کمیته های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضائی» (مصوبه شماره 7474/دش مورخ 1387/11/21 […]

آیین نامه اجرایی شوراهای حل اختلاف تخصصی دیوان عدالت اداری

تصویب نامه شماره 133017 ت 36285 هـ ‎‎‎‎‎‎ مورخ 1386/08/20 هیات وزیران    بسمه تعالی «با صلوات بر محمد و آل محمد» وزارت دادگستری هیأت وزیران در جلسه مورخ 1386/8/13 بنا به پیشنهاد شماره 14514/02/111 مورخ 1385/7/25 وزارت دادگستری و به استناد ماده 189 تنفیذی قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی […]

قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385/03/09 مجلس شورای اسلامی (منسوخ)

فصل اول – تشکیلات ماده 1 – در اجراء اصل یکصد و هفتاد و سوم (173) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین و ادارات و آئین نامه های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده، دیوان عدالت اداری […]

مواد و تبصره ‌های الحاقی به آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1384/08/04 رئیس قوه قضائیه

تبصره‌ ماده 2 در دادخواست های موضوع ماده 25 قانون علاوه بر جهات مذکور در این ماده رعایت موارد زیر نیز ضروری است : الف – مشخص نمودن مصوبه‌ای که تقاضای ابطال آن شده است . ب- مشخص نمودن اینکه دلیل درخواست ابطال مغایرت با شرع یا قانون خروج از حدود اختیارات است. ج- مشخص […]

نظریه تفسیری شورای نگهبان در مورد اصول 170 و 173 قانون اساسی

استعلام شماره 18175 / د / 41 مورخ 1383/9/26 رییس کل دیوان عدالت اداری   محضرمبارک اعضای محترم شورای نگهبان قانون اساسی باسلام و عرض پوزش از تصدیع به استحضار می‌رساند: 1ـ شورای محترم نگهبان طی نامه شماره 1279 / 21 / 80  مورخ 1380/2/18 در پاسخ استفسار ریاست محترم قوه‎قضاییه در مورد زمان تأثیر […]

نظر تفسیری شورای نگهبان در خصوص اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی

شماره: ۱/۸۳/۱۱۸۷۰  تاریخ: ۸۳/۸/۲۸   بسمه تعالی محضر شریف آیت ا… جنتی دبیر شورای محترم نگهبان «دامت برکاته» سلام علیکم همانطور که مستحضرید در اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی جمهوری اسلامی آمده است: «قضات دادگاه‌ ها مکلفند از اجرای تصویب‌ نامه‏ ها و آئین‏ نامه ‏های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی […]

قانون استفساریه ماده (25) قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1380/12/14 مجلس شورای اسلامی

‌موضوع استفسار: ‌ماده واحده – آیا وظایفی که بنا به ذیل اصل یکصد و هفتاد و سوم (173) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، توسط مجلس شورای اسلامی‌برای دیوان عدالت اداری جهت رسیدگی به آیین‌نامه‌ها و مصوبات تعیین شده است، ناظر به اختیار دیوان در اظهارنظر نسبت به مصوبات و آیین‌نامه ‌های ‌هیأت وزیران نیز می‌باشد […]

نظر تفسیری شورای نگهبان ‌در خصوص اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی 

شماره 18247/79/1   تاریخ 28/10/1379   حضرت آیت‌ الله جنتی دام توفیقاته دبیر محترم شورای نگهبان قانون اساسی با سلام و تحیات پیرو نامه شماره 172/ مک / 41 مورخ 4/10/1379 دیوان عدالت اداری، دایر به درخواست اعلام نظر تفسیری شورای محترم نگهبان، راجع به موارد ابطال مندرج در نامه پیروی، عنایت تسریع در صدور پاسخ […]

آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1379/02/19 رئیس قوه قضائیه (منسوخ)

نامه شماره 1/79/1907 مورخ 1379/02/19   جناب آقای دری نجف آبادی رئیس کل محترم دیوان عدالت اداری عطف به نامه شماره ۱۹۷۹۰/د/۴۱ – 1378/12/18 پیش نویس آئین دادرسی دیوان عدالت اداری که وسیله هیات عمومی دیوان عدالت اداری در ۵۱ ماده تدوین وتنظیم گردیده است مورد ملاحظه و مطالعه قرار گرفت، به استناد ماده ۲۳ […]

قانون اصلاح موادی از قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1378/02/01 مجلس شورای اسلامی (منسوخ)

ماده 1 – ماده (1) قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1360/11/04 به شرح زیر اصلاح می ‌گردد: ماده 1 – دیوان عدالت اداری که در این قانون دیوان نامیده می‌ شود در تهران مستقر و دارای بیست و پنج شعبه خواهد بود. هر شعبه از یک رئیس یا‌ عضو علی ‌البدل تشکیل می ‌گردد. رئیس […]

اصلاح موادی از آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1378/04/23 رئیس قوه قضائیه

ماده 1- رسیدگی در دیوان عدالت اداری محتاج به تقدیم دادخواست است که باید به زبان فارسی و با خط خوانا، روی اوراق چاپی مخصوص به تعداد طرف شکایت باضافه یک نسخه نوشته شود، و به امضاء یا اثر انگشت شاکی، یا نماینده قانونی او برسد. امضاء یا اثر انگشت شاکی به‎ وسیله دفتر دیوان […]

قانون تفسیر ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری در رابطه با قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیر دولتی مصوب 1374/07/11 مجلس شورای اسلامی

موضوع تفسیر: با توجه به ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری آیا رسیدگی به شکایات علیه مؤسسات و نهادهای عمومی احصاء شده در قانون فهرست نهادها و‌ مؤسسات عمومی غیردولتی نیز در صلاحیت دیوان عدالت اداری می‌ باشد یا خیر؟ نظر مجلس ماده واحده – با توجه به ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری رسیدگی […]

آیین نامه اجرایی قانون الحاق پنج تبصره به مواد 15، 18 و 19 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1372/08/30  رئیس قوه قضائیه

ماده 1- هرگاه شاکی ضمن طرح شکایت مدعی گردد که اجرای تصمیمات و یا اقدامات مراجع مصرّح در ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری موجب ورود خسارتی خواهد شد که جبران آن در آتیه متعسر است، می تواند تقاضای دستور موقت مبنی بر توقیف عملیات و اقدامات را تا تعیین تکلیف قطعی بنماید. تبصره- تقاضای […]

قانون الحاق پنج تبصره به مواد 15، 18 و19 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1372/02/26 مجلس شورای اسلامی

ماده 1 – تبصره ذیل به ماده 15 قانون دیوان عدالت اداری الحاق می‌ گردد. تبصره – در مواردی که اجرای تصمیمات و اقدامات مراجع مصرح در ماده 11 این قانون بنا به اعلام شاکی ضمن دادخواست تقدیمی موجب ورود ‌خسارت گردد در صورت احراز موضوع شعبه می‌ تواند دستور موقت مبنی بر توقیف عملیات […]

تفسیر قانونی ماده 18 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1371/07/01 مجلس شورای اسلامی

موضوع استفسار : ‌با توجه به ماده 18 قانون دیوان عدالت اداری آیا آراء دیوان که بر اثر اعتراض وشکایت از آراء و تصمیمات دادگاه‌های اداری و کمیسیون ها و شوراهای‌مذکور در بند 2 ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری علیه واحدهای دولتی و نهادهای انقلابی مندرج در قسمت الف بند یک ماده 11 مزبور […]

آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1362/06/10 شورای عالی قضایی

ماده 1 ـ رسیدگی در دیوان عدالت اداری محتاج به تقدیم دادخواست است که باید به زبان فارسی و با خط خوانا روی اوراق چاپی مخصوص به تعداد طرف شکایت با اضافه یک نسخه نوشته شود و با امضاء و یا اثر انگشت شاکی یا نماینده قانونی برسد، امضاء و یا اثر انگشت شاکی بوسیله […]

قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1360/11/04 مجلس شورای اسلامی (منسوخ)

در اجرای اصل یکصد و هفتاد و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «‌اصل یکصد و هفتاد و سوم به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و‌اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها و یا آیین‌نامه ‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی به نام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی‌قضایی تأسیس می‌گردد. حدود اختیارات […]

‌قانون راجع به شورای دولتی ‌مصوب 1339/02/07 کمیسیون های مشترک دادگستری مجلسین (منسوخ)

فصل اول – وظایف شوری ماده 1) شورای دولتی طبق مقررات این قانون در پایتخت کشور تشکیل می شود. ماده 2) وظایف شورای دولتی عبارت است از: الف – رسیدگی بشکایت از تصمیمات و اقدامات کلیه مراجع و موسسات دولتی و شهرداری و تشکیلات وابسته بآنها و همچنین رسیدگی باعتراضات بر مدلول تصویب ‌نامه ‌ها […]